![]()
پست الکترونیک آرشیو مطالب آرشیو مطالب
جستجو
** پیوندهاي قرآني خارج از كشور **
quran.maktoob.com1
quran.maktoob.com2 audio.islamweb.net taranims.online.fr aljazeeratalk.net islamway.com mp3quran.net quranreciters.com www.qquran.com www.herkul.org
|
فنون صداسازي و قرائت
ساختمان حنجره:
حنجره که آن را جعبه مولد صدا می نامند عضو لوله ای شکل است که در قسمت جلوی گردن و در مقابل مهره های سوم، چهارم، پنجم و ششم گردنی قرار دارد. همچنین حنجره یکی از قسمت های مهم لوله تنفسی است که از سمت بالا با حلق و از سمت پایین با نای مرتبط می باشد.
برای تشخیص جایگاه حنجره می توان خط وسط جلوی گردن را از بالا به پایین لمس کرد تا به يك برجستگی نسبتاً مشخصی رسید. این برجستگی که سیب آدم نام دارد جزء ساختار یکی از غضروفهای حنجره بوده و معمولاً در مردان مشخص تر و کمی پایین تر از زنان و کودکان می باشد. ابعاد حنجره بر حسب سن و جنس افراد متغیر است. اسکلت حنجره از چند غضروف تشکیل شده است. این غضروفها توسط رشته های عضلانی به یکدیگر متصل هستند و با حرکت خود، اعمال حنجره را انجام می دهند. البته به غیر از غضروفها و عضلات، حنجره از قسمت های دیگری از جمله اعصاب مغزی، رگهای خونی و... برخوردار است که این قسمت ها به همراه عضلات و غضروفها در نهایت ساختار اصلی حنجره را که لوله ای شکل است تشکیل می دهد. تارهای صوتی مهمترین ساختار حنجره اند. زیرا در اینجا نقطه شروع تولید صداست. تارهای صوتی دو نوار محکم از بافت هستند که از جلو به عقب می روند. غضروفهای حنجره : حنجره شامل سه غضروف منفرد و سه غضروف زوج است. یکی از غضروفهای منفرد حنجره، تیروئید نام دارد. این غضروف بزرگ ترین غضروف حنجره به شمار می آید و غضروفی است به شکل یک کتاب نیمه باز که در قسمت جلو، در مردان در حالت عادي یک زاویه 90 درجه و در زمان بلوغ يك زاويه 120 درجه را تشکیل می دهد. برجستگی ناشی از این زاویه سیب آدم نامیده می شود. غضروف انگشتری نیز یکی دیگر از غضروفهای منفرد است. غضروف انگشتری در قسمت عقب وسیع تر از قسمت جلو است و به همین دلیل شبیه یک حلقه انگشتر می ماند. طول و عرض این غضروف 2 سانتی متر و ضخامت آن تقریباً 3 میلیمتر است. این غضروف در قسمت پایین غضروف تیروئید قرار دارد. از جمله غضروفهای زوج حنجره نیز می توان از غضروف هرمی نام برد که شکلی شبیه هرم داشته و روی غضروف انگشتری متصل می شود. سایر غضروفهای حنجره به نام های اپی گلوت، قرنی و میخی می باشد. عضلات حنجره :عضلات حنجره را می توان به دو دسته تقسیم کرد: 1) عضلات بیرونی عضلات بیرونی به عضلاتی نازک و روبانی شکل گفته می شود که قسمت های مختلف حنجره را به استخوان های مجاور مانند جناغ سینه می چسبانند. عضلات بیرونی حنجره مسئول حرکت حنجره به عنوان یک واحد کلی هستند. بنابراین موقعیت کل حنجره را در گردن تغییر می دهد و باعث بالا و پایین رفتن حنجره می شوند. 2) عضلات درونی عضلات درونی به عضلاتی گفته می شوند که غضروفهای حنجره را بهم وصل می کند و مسئول حرکت غضروفها در ارتباط با یکدیگر هستند. حرکات این عضلات موجب ایجاد صوت شده و در موقع بلع غذا نیز مانع ورود غذا به داخل ریه ها می شوند و در نتیجه از ایجاد مشکلات تنفسی جلوگیری می کنند. تارهای صوتی حقیقی و کاذب: تارهای صوتی حقیقی و یا تارهای صوتی مولد صدا، شامل دو نوار ظریف عضلانی- مخاطی است که از یک سر به هم چسبیده و به غضروف تیروئید متصل و از سر دیگر از هم جدا و متحرک که به دو غضروف هرمی متحرک متصل می باشند و در نهایت شكلي شبیه V انگلیسی را در داخل لوله حنجره درست می کنند. حد متوسط طول تارهای صوتی مرد بیشتر از تارهای صوتی زن است، لذا صداي مردان ضخيم تر مي باشد. علاوه بر تارهای صوتی حقیقی، حنجره دارای تارهای صوتی دیگر به نام تارهای صوتی کاذب می باشد. این تارهای صوتی کاذب بر عکس تارهای صوتی حقیقی به هنگام تولید صدا در آرامش کامل به سر می برند و نقشی در تولید صدا ندارند. این تارها که در قسمت فوقانی تارهای صوتی حقیقی قرار دارند همانند آنها از یک سر به غضروف تیروئید و از سر دیگر به غضروفهای هرمی متصل هستند و در اعمالی از قبیل بستن راه هوا و جلوگیری از ورود مواد خارجی به حنجره کمک می کنند. اعمال حنجره: حنجره چهار عمل مهم را انجام می دهد: 1) کمک به بلع غذا 2) تنظیم جریان هوا 3) کمک به انجام فعالیت های سنگین 4) تولید صدا 1- کمک به بلع غذا : یکی از اعمال حنجره جلوگیری از ورود غذا به داخل نای و ریه هاست. وقتی که ما غذا می خوریم، مواد خوراکی از راه دهان به حلق می رسد. در اینجا دو راه وجود دارد: یکی مسیر لوله ای حنجره و نای که به ریه ها منتهی می شود و دیگری مسیر لوله ای مِری که در نهایت به معده منتهی می گردد. با ورود غذا به حلق، حنجره با بستن دهانه خود، عمل هدایت غذا به داخل مِری را انجام می دهد و مانع خفگی انسان می شود. این عمل مهمترین عمل حنجره به حساب می آید چون نقش حیاتی در زندگی انسان دارد. 2- تنظیم جریان هوا : این عمل به هنگام تنفس بوسیله دور و نزدیک شدن تارهای صوتی به یکدیگر صورت می گیرد به این نحو به هنگام نفس کشیدن عمیق دنباله تارهای صوتی کمی از هم دور شده و اجازه ورود هوای بیشتری را به ریه ها می دهند. همچنین به هنگام بیرون دادن هوا از ریه ها (بازدم) تارهای صوتی کمی به هم نزدیک شده و در خروج هوا کمک می کند. 3- انجام فعالیت های سنگین : از اعمال دیگر حنجره آن است که توانایی لازم را برای صعود و یا نزول از ارتفاعات و نیز زور زدن (برای مثال در هنگام بلند کردن جسم سنگین) ایجاد می کند. در چنین مواقعی پس از یک نفس عمیق، تارهای صوتی حنجره بسته شده که در نتیجه راه عبور هوا بطور کلی مسدود می شود این عمل فشار داخل قفسه سینه را زیاد می کند. این فشار به اضافه فشار عضلات شکم و دیافراگم فرد را قادر به انجام اعمال فوق می نماید. 4- تولید صدا: تولید صدا توسط تارهای صوتی حقیقی ( که از این پس تنها با نام تارهای صوتی ذکر می شود) صورت می پذیرد. همانطور که قبلاً گفته شد تارهای صوتی شامل دو نوار ظریف عضلانی شکل هستند که از یک سر به هم چسبیده و ثابت و از سر دیگر از هم جدا و متحرک می باشند. به هنگام گفتار دو سر آزاد و متحرک تارهای صوتی با برخورد متوالی و ایجاد ارتعاشاتی در خود باعث تولید صوت در انسان می گردند. این صوت که در ابتدا به صورت خام و بی مفهوم است بلافاصله وارد اندامهایی از قبیل حلق، دهان و بینی شده و با تغییراتی که روی آن صورت می گیرد تبدیل به صداهای واقعی و کلمات می گردند. ویژگیهــای صدا: صدای هر فرد دارای سه ویژگی بلندی (Lound ness) زیر یا بم بودن (Pitch) و کیفیت (Quality) بوده و این سه ویژگی در کل تعیین کننده وضعیت صدای یک فرد می باشد. در زیر به بررسی مختصر ویژگی های صدا می پردازیم: 1- بلندی صدا: منظور از بلندی، شدت صدای شنیده شده می باشد. به عبارت دیگر منظور از بلندی آن است که آیا صدای فرد بلند شنیده می شود و یا اینکه آرام بنظر می رسد; میزان بلندی صدا به میزان فشار هوایی که از ریه ها وارد حنجره شده و به شدت برخورد تارهای صوتی بستگی دارد. هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی بیشتر باشد، صدا بلندتر و هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی کمتر باشد صدا آهسته تر به گوش می رسد. بنابراین به هنگام فریاد زدن، بلند صحبت کردن، گلو پاک کردن و... (که به آنها استفاده نادرست از صدا گفته می شود) شدت برخورد تارهای صوتی بسیار زیاد است و اگر این اعمال در فرد به صورت عادت درآید در نهایت ممکن است آسیب های شدیدی را به حنجره و تارهای صوتی وارد آورد. 2- زیر یا بم بودن صدا : منظور از زیر بودن صدا، نازك بودن(مثل صدای زنانه) و منظور از بم بودن صدا، کلفتی صدا(مثل صدای مردانه) می باشد. تفاوت طول و ضخامت تارهای صوتی در خانم ها و آقایان دلیل اصلی تفاوت زیر یا بم بودن صدای آنهاست. به طور معمول طول تارهای صوتی زنان 19 میلی متر است = صدا زیر و طول تارهای صوتی مردان 24 میلی متر است = صدای بم 3- صدای فرد از نظر کیفیت : از نظر کیفیت صدا نباید مخلوطی از چند صدای دیگر باشد و مثلاً در صدا نباید گرفتگی، نفس دار بودن، فشار و تقلا، لرزش و... مشاهده شود. تغییرات صدا در حین رشد: زیرترین صدای فرد زمانی است که تازه بدنیا می آید و گریه می کند. گریه بعداً تغییراتی می کند و این توانایی را به کودک می دهد که بوسیله آن نیازهای خود را به اطرافیان نشان دهد. زیر یا بم بودن صدای کودکان بین پسر و دختر تفاوتی ندارد و تغییرات ایجاد شده تقریباً بین سنین 12-10 سالگی صورت می گیرد. به این نحو که هم در دختران و هم پسران صدا بم تر می شود با این تفاوت که میزان بم شدگی در پسران بسیار بیشتر از دختران ایجاد می شود و اگر در این دوران از صدا درست استفاده نشود، صدا همچنان گرفته باقی می ماند. از سن 20 تا 70 سالگی صدا تقریباً ثابت بوده و ممکن است مقداری به سمت بم شدن پیش رود. از سن 70 سالگی به بالا صدا به خصوص در آقایان شروع به زیر شدن می کند (اما هرگز به زیر بودن یک صدای زنانه نمی رسد) همچنین امکان گرفتگی صدا در این سنین بعلت تغییراتی در ساختمان حنجره (به علت پیری) می باشد.
تصویری از حنجره (در وسط) بکمک ام آر آي با قدرت ۳ تسلا
ورزش حنجره:
تمرينات عادي تلاوت قرآن، حنجره را بمرور زمان ورزيده و شما صاحب تلاوتهايي مي شويد كه عموم قاريان توانايي اجراي آنرا دارند. اما اگر بخواهيد قدرت حنجره و قدرت اوج خود را افزايش دهيد و حنجره ورزيده اي داشته باشيد نياز به تمرينات ويژه اي هست تا توانايي هاي خود را در مدت زمان كمتر و موثرتري بالا ببريد. روشهاي پيشنهادي و مجرب: ۰۱ روش اول: آيه اي را انتخاب و آنرا به قسمتهاي كوتاهي تقسيم كنيد. مثلا الذين قال لهم الناس/ ان الناس/ قدجمعوا لكم فخشوهم/ فزادهم ايمانا/ و هر قسمت از آيه را كه مي خواهيد تلاوت كنيد بايد با قدرت آنرا اجرا كنيد. يا اينكه سوره هايي را مانند سوره هاي جزء سي ام قرآن انتخاب كنيد كه داراي آيات كوتاهي هستند. البته اگر بدانيد كه در كدام يك از دستگاههاي قرآني بهتر مي توانيد اوج بگيريد و قويتر بخوانيد بهتر است اين قسمتها را در همان دستگاه اجرا كنيد. وقتي شما آيات كوتاهي را براي اوج گرفتن انتخاب مي كنيد حسنش اينست كه مي توانيد جهت خروج صداي قوي تر، نفس خود را بيشتر خرج كنيد و هنگامي كه در تلاوت از فشار هواي بيشتري استفاده كنيد صدا با قدرت بيشتري از حنجره خارج مي شود. از طرفي مقدار انرژي و فشار و تلاشي كه شما براي اجراي يك آيه بلند قبلا انجام مي داديد حالا مي توانيد در يك مقطع كوتاه بكار بگيريد و لذا آيات كوتاه را نسبت به آيات بلند با قدرت بيشتر و در پرده صوتي بالاتري مي توان قرائت نمود. و اگر اين تمرين ادامه پيدا كند بمرور زمان همين توانايي را در اجراي آيات بلند پيدا خواهيد كرد. و با اين روش حنجره شما ورزيده و توانايي صداي شما چنان خواهد شد كه از آسيبهاي ديگري مانند گرفتگي صدا در اثر اوج و زود خستگي و غيره نيز در امان خواهيد ماند. فراموش نكنيد كه قبل از اجراي اين مرحله صداي شما بايد كاملا گرم شده و آمادگي لازم براي اين تمرين را پيدا كرده باشد. ۰۲ روش دوم: برخي قاريان براي اينكه توانايي حنجره خود را بالا ببرند از آوازها و ترانه هاي خوانندگان موسقي غير قرآني استفاده مي كنند كه معمولا در لحن قرآني آنها تاثير منفي مي گذارد. اما براي رفع اين مشكل مي توان از ابتهال، هم جهت تنوع و هم جهت بالابردن توان حنجره استفاده نمود. ابتهال و برخي از تواشيحها مي توانند كمك خوبي جهت تقويت صداي قاريان باشند به شرط اينكه با همان لحن عربي تمرين شوند. البته بايد قطعه هايي را انتخاب كرد كه قوي اجرا شده باشد و مناسب تمرين شما باشند. ۰۳ روش سوم: روش قديمي ولي موثر جهت افزايش توان اوج و قرائت در پرده هاي صوتي بالا كه هنوز هم مورد استفاده مي باشد اينست كه مدت چند دقيقه كه صدا گرم شد(مثلا ۱۵ دقيقه:بستگي به افراد و آمادگي حنجره دارد) و صفحاتي از قرآن با لحن آرام خوانده شد، بمدت چند دقيقه(۱۰-۵ دقيقه) در پرده صوتي متوسط كلماتي را همراه با كشش صوت، و يا با تكرار همراه با كشش، شروع به خواندن كنيد و براي رفع خستگي و تنوع و ورزيدگي بيشتر حنجره، مي توانيد به صداي خود طنين موجدار دهيد. مثلا از كلمه لاي، لاي، لاي.. كه به نرمي ادا مي شوند استفاده كنيد و در حين اداي آنها با لحن عربي، سعي كنيد كه در مدت اين چند دقيقه فقط با صداي متوسط شروع به خواندن كنيد. و از انتخاب كلماتي كه داراي حروف ثقيل و خشن(مانند غين و خا و قاف..) هستند استفاده نكنيد. همچنين از حروف غنه دار(مانند ميم و نون مشدد) نيز استفاده نشود تا صدا بطور كامل از فضاي دهان شما خارج و تمرين صحيح انجام داده باشيد. همچنين حروف(أج د ت ط ب ق ك). در مرحله آخر چند دقيقه اي بايد همين تمرين را در پرده صوتي بالاتري بكار گيريد. و در سه يا چهار مرحله در پرده هاي صوتي مختلف و به ترتيب از پايين به بالا همين تمرين انجام شود تا هم توانايي اوج گرفتن شما افزايش يابد و هم حنجره شما به نحو اصولي شكل گيرد و از آسيبهاي احتمالي هم جلوگيري شود.
تمرين تنفس: تمرين تنفس از دو طريق تنفس سينه اي و تنفس شكمي صورت مي گيرد. يعني بكمك ششها(سينه) و يا بكمك شكم، ريه ها و پرده ديافراگم مي باشد. تحقيقات نشان داده كه تنفس سينه اي باعث فشار به دريچه قلب و تمرين سنگين آن باعث آسيب به آن مي گردد و نيز هنگام قرائت قرآن باعث فشار به عضلات گردن و پايين آمدن كيفيت اصلي صدا مي شود. در حالي كه با تنفس شكمي مي توان حجم بالاتري از هوا را براي خواندن ذخيره كرد و موقع خواندن قرآن كنترل اين هواي ذخيره شده راحت تر است. البته مكش هوا به داخل شكم غير از چيزي است كه تصور مي كنيم. براي درك بهتر اين مطلب در قسمت آناتومي دستگاه تنفس نحوه عملكرد دقيق آنرا توضيح داده ايم. نكته اي كه براي بازدهي بهتر تنفس لازم هست بدانيد اينست كه هنگام نفس گيري و نيز هنگام خواندن قرآن مي بايست: سر و سينه بصورت صاف قرار گيرد و از خم شدن سر بطرف پايين يا خم شدن كمر(و در نتيجه سينه) بشدت پرهيز كرد تا ريه هاي جمع شده از هم باز شوند و فضاي بيشتري جهت ذخيره هوا در اختيار ما قرار دهند. صاف نگه داشتن سينه، كشيدن بدن به طرف بالا و كمي بالا بردن شانه ها از جمله ترفندهاي موثر در ذخيره نفس بوده و اين عمل در هنگام قرائت قرآن و استفاده بهتر از تنفس بسيار موثر است. روش تمرين: كف اتاق بگونه اي كه پشت سر و كمر شما روي فرش قرار گرفته باشد، دراز بكشید بدون اينكه چيزي زير سر يا كمر خود قرار دهيد. تا آنجا كه میتوانید پشت خود را باز و گسترده كنید. زانوها را خم كنید به طوری كه نوك آنها به طرف سقف باشد. نباید به پشت فشار آورد زیرا این كار باعث ایجاد تنش در عضلات آن ناحیه خواهد شد. شانهها را رها كنید تا باز شوند. رها كردن آرنجها در دو سوی بدن و گذاشتن كف دو دست روی دو پهلو به این منظور كمك میكند. بطوري كه وقتي هوا را وارد ريه ها مي كنيد احساس كنيد كه شكم شما از هوا پر مي شود. اين حالت را توسط كف هر دو دست كه دو طرف شكم قرار داده ايد درك كنيد. درحالي كه هيچگونه فشاري روي عضلات گردن نباشد از راه بيني شروع به نفس گيري كرده و مقداري هوا را به طرف شكم خود هدايت كنيد. بزرگ شدن شكم خود را با كف دو دست خود بايد احساس كنيد و متوجه باشيد كه قفسه سينه شما از هم باز نشود و هوا را تنها به طرف شكم هدايت كنيد نه سينه. (همانطور كه گفته شد اين يك تصور هست كه هوا داخل شكم شما مي شود هر چند عملا اتفاقاتي رخ مي دهد كه در بخش دستگاه تنفس به آن پرداخته ام). هنگامي كه احساس مي كنيد هوا را به داخل شكم مي فرستيد بايد به آرامي اينكار صورت گيرد و هنگامي كه مقدار كمي هوا ذخيره كرديد مكث كنيد و بدون رها كردن آن مقدار ديگري هوا را به آن اضافه كنيد تا جايي كه احساس كنيد كمي به شكم شما فشار آمده(فشار كم). بعد سعي كنيد كه گلوي خود را آزاد كنيد و توسط گلو هوا را نگه نداريد. بلكه عضلات گردن مي بايست كاملا آزاد باشد بطوري كه وقتي به آرامي گلو را آزاد مي كنيد بايد اجازه دهيد هواي ذخيره شده بسيار آرام از گلوي شما خارج شود. در واقع پرده ديافراگم هست كه بايد هوا را كنترل كند نه گلوي شما. چرا كه اگر موقع قرائت، هوا را توسط گلو كنترل كنيد بمحض خواندن، هوا از پشت حنجره شما يكباره آزاد مي شود و فشار به حنجره آمده و اين صحيح نيست. وقتي كه گلو را آزاد كرديد اينجاست كه بايد زمان را در نظر بگيريد و سعي كنيد در هر بار تمرين، هواي حبس شده مدت زمان بيشتري طول بكشد تا از گلوي شما خارج شود(كه مي توانيد با صوت همراه باشد و هم مي توانيد بدون صوت فقط هوا را به آرامي خارج كنيد). حداقل ۳۰ ثانيه بايد طول بكشد تا هوا را بيرون دهيد. و سعي كنيد كه مدت زمان آن بمرور از يك دقيقه بيشتر شود. این تمرین باعث قوى شدن عضلات اطراف گلو و پرده ديافراگم هم مى شود زیرا هنگام خواندن، فشار زیادى به این عضلات وارد مى گردد. بمرور زمان و در طي ماه ها بايد هم مقدار هوايي را كه ذخيره مي كنيد و هم مدت زمان خارج شدن هوا را از گلو افزايش دهيد و از فشار يكباره و مقطعي خودداري كنيد تا باعث مشكلاتي مانند تهوع يا درد در ناحيه شكم و ... نشويد. هنگام تمرين تنفس همراه با صدا، نفس عمیق با کیفیتى که قبلاً گفته شد بکشید بطوري كه وارد شدن هوا به داخل شکم را احساس كنيد و شکم کاملاً بالا آید. در اينجا مي توانيد هنگام خروج هوا از گلو صدايي ايجاد كنيد و آهسته و پیاپى بگویید: ((آ،آ،آ...)). و يا مي توانيد كلمات مد دار مانند "يشآء" را انتخاب و هنگامي كه هوا به آرامي از گلوي شما خارج مي شود آهسته شروع به خواندن مد آن كنيد. در ضمن احتیاجی به این نیست که آنقدر نفس بگیرید که راهی برای خواندن نداشته باشید. اگه بیش از اندازه هوا را ذخيره کنید باعث میشود به محض اينكه دهانتان را باز کنید کل نفستان خارج شود. اگر هنگامي كه شكمتان را از هوا پر مي كنيد به گلوي شما فشار زيادي وارد شده، بدانيد كه جاي اشكال است. و اغلب زماني كه هواي زياد وارد شكم شود اين اتفاق مي افتد. توجه داشته باشید که هر چه این هوا آهسته تر و کندتر از شش ها خارج شود بهتر است و تکرار این تمرین، تنفس را بهتر و طولاني تر مى کند. پس در ابتدا توقع زيادي از خودتان نداشته باشيد. هنگام گفتن آه سعي كنيد صداي گرفته و بسيار خش دار از گلوي خود خارج نكنيد و طوري عمل كنيد و گردن خود را قرار دهيد كه صدا تا حد امكان صاف از گلو بيرون آيد. پس از كسب اين آمادگي، بهترين اقدامي كه مي توانيد انجام دهيد اينست كه دو زانو بنشينيد و نفس گيري كنيد و آيه بلندي را شروع به قرائت با صداي پايين كنيد. و در چند مرحله تلاش كنيد مقدار بيشتري از آن آيه را تلاوت كنيد. به مرور كه اين حالت تقويت شد همين تمرين را براي تلاوت در پرده هاي صوتي بالا بكار گيريد. اين تمرين موثرترين روش براي افزايش طول قرائت شناخته شده. لازم به ذكر است كه تمرين تنفس نياز به ماهها بلكه سالها تمرين دارد و ممكن است عجله براي افزايش تنفس، بدن را دچار آسيبهاي جدي نمايد. البته تاثير موارد ديگري مانند ورزش و ... را نمي توان ناديده گرفت.
دستگاه تنفس : دستگاه تنفس از چند قسمت تشكیل شده است. ریه ها بخش اصلی دستگاه تنفس هستند. ریهها در دو سمت سینه واقع شدهاند و قلب و عروق بزرگ و مری آنها را از هم جدا میكنند. یكی دیگر از بخشهای مهم دستگاه تنفس دیافراگم است. دیافراگم در تنفس نقش اساسی دارد و در قاعده شش ها قرارگرفته است. و در واقع پرده عضلانی است كه حفره شكمی را از حفره سینه جدا میكند. كار دیافراگم ایجاد فشار منفی برای كشیدن هوا به داخل ریههاست. بدنبال انقباض دیافراگم و پايين رفتن آن یك خلاء نسبی در قفسه سینه ایجاد شده و این امر خود باعث اتساع ریهها میشود. در این بین عضلات بین دندهای با انقباض خود موجب اتساع قفسه سینه و كمك برای ورود هوا میشوند. نتیجه این روند، مكش هوا به درون ریهها است.بایستی توجه داشت قفسه سینه یک شبکه اسکلتی است. بنابراین دارای ظرفیت محدودی از نظر قدرت اتساع است. در یک تنفس درست، دیافراگم مهمترین نقش را ایفا میكند. بنابراین كنترل دیافراگم اولین قدم در تمرینهای تنفسی است. وقتی دیافراگم در حالت استراحت قرار میگیرد، ریهها جمع شده و هوا تخلیه میشود. تمرین ساده تنفس عمیق با حركات دیافراگم، بنیاد علم تنفس یا پرانایاما است. آنچه در یک تنفس درست اهمیت دارد حرکت شکم و دیافراگم است. در واقع تنفس درست با بیرون دادن شکم شروع می شود. وقتی شکم به سوی بیرون حرکت کرد، اين احشاء محوطه شکمی است كه با فشار ديافراگم به سوی بیرون حرکت می کنند. در این حالت دیافراگم می تواند به راحتی به سوی پایین حرکت کند و هوا را به داخل ریه ها بکشاند. بعد از باز شدن شکم، قفسه سینه نیز كمي باز شده و چرخه تنفس کامل می شود. در هنگام بازدم نیز مجددا شکم به داخل جمع میشود و به هل دادن دیافراگم به سوی بالا هوا را خارج می کند. تفاوت تنفس سينه اي با شكمي اينست كه در تنفس سينه اي قسمتهای فوقانی قفسه سینه و ششها از هوا پر می شود اما آنچه مطلوب ماست، پر شدن قسمتهای تحتانی قفسه سینه يعني ريه ها و حبابچه های هواست كه در تنفس شكمي حاصل مي شود كه در اين راستا هوا وارد معده نمي شود. دیافراگم یک عضله قوسی شکل بزرگ و متصل به استخوان سینه در جلو است، که به اطراف و زیر دنده های پائینی منشعب می شود، و سپس به دنده دوازدهم در عقب متصل می گردد. دیافراگم به عنوان عضله اصلی دم و بازدم با توانایی در تغییر صدای حفره حلقی، عمل می کند و همانطور كه گفته شد خصوصا در تنفس شكمي نقش بسزايي در كنترل و حبس نفس دارد. با استفاده از تمرینات، دیافراگم و تمام عضلات با نفس گیری تقویت می شوند، به طوری که کنترل هوایی که خارج می شود به بیشترین حد می رسد. چنین کنترلی باعث ایجاد آوازی پر طنین و زیبا و همچنین یک خط آوازی محکم می شود. يكي از راههاي اطلاع از تنفس صحیح، نگاه کردن به تنفس نوزادان و کودکان است. بچه ها وقتی نفس می کشند، به هنگام عمل دم شکم شان بالا می آید و گرد می شود. عضلات شکم کودک نرم است؛ به طوری که هوا می تواند به راحتی به عمق ریه های او برسد. وقتی تنفس کردن ناسالم بزرگسالان را تماشا می کنید، درست عکس این حالت است. به همین دلیل است که آن را تنفس وارونه می نامند. اغلب بزرگسالان هنگام دم، شکم شان را سفت می کنند و در این حالت تنفس، شکم مانع پُر شدن ریه ها از هوا می شود. برخي از معلمان به شاگردانشان توصيه ميكنند كه كمربندي فرضي متشكل از تعداد زيادي بيني را روي شكم و بالاي نافشان تصور نمايند. با اين شيوه براي هنرجو احساس نفس عميق در ناحيه شكم ايجاد شده و از تنش عضلات گردن، حنجره و ته زبان كاسته ميشود. حفره شكمي بسيار وسيع تر از چيزي است كه ما از خارج و به طور ظاهري شكم مي ناميم. از آن جا كه عضله ديافراگم گنبدي شكل است حفره شكمي در بالا به داخل قفسه سينه پيشروي كرده و در نتيجه قسمتي از فضاي استخواني قفسه سينه جزو حفره شكمي محسوب مي شود. در پايين نيز حفره شكمي به داخل اسكلت استخواني لگن گسترش يافته و قسمتي از حفره لگن كه در بالاي تنگه فوقاني قرار دارد (يعني لگن كاذب) جزو حفره شكمي است. بنابراين حدود فوقاني شكم عبارت است از سطح تحتاني ديافراگم و در پايين: تنگه فوقاني لگن بینی : اصلیترین راه ورود هوا به دستگاه تنفسی، بینی است. و نقش بسزايي در هنگام خواندن ايجاد مي كند. بینی هوا را گرم و مرطوب و هواي تميز و بدون گرد و غبار را وارد ريه ها كرده و هنگام نفس گيري با بيني مشكلي براي حنجره ايجاد نمي كند. ولي تنفس از راه دهان باعث ورود هواي سرد و در نتيجه باعث خشك شدن حنجره و نيز گاهي باعث سرفه مي گردد. همچنين وقتي شما مي خواهيد شروع به خواندن كنيد قبل از خواندن مي توان از راه بيني به آرامي نفس گيري كنيد بدون اينكه كسي متوجه شود. از طرفي گوشه هايي از آوازها يا تلاوتهاي زيبا حاصل بكارگيري ظريف آواهاي تو دماغي ست. و حتي برخي خوانندگان يا قاريان با استفاده از اين ويژگي توانسته اند خود را مطرح كنند. و عدم استفاده صحيح از بيني هنگام خروج صدا مي تواند حالتهاي زننده اي را در صوت ايجاد نمايد. بي شك قسمتي از زيبايي تلاوتهاي قرآن مديون غنه هايي است كه بكمك بيني تلفظ مي شوند. لذا بيني نقش بسيار اساسي در صدا دارد.
دستگاه تنفس
۶۰ نكته در سلامت حنجره:
*نوشيدن تقريباً هشت ليوان آب در طي شبانه روز براي تامين رطوبت و نرمي گلو الزامي است. *نوشيدنيهاي الكلي و كافئين دار و چاي و قهوه داراي خاصيت ادرار آور بوده و باعث تغليظ ترشحات بدن مي شود. *الكل غشاي مخاطي گلو را تحريك مي كند. *در مسافرت با هواپيما بدليل پايين بودن رطوبت درون هواپيما مصرف مقادير بيشتري از آب ضروري است. *از عواملي كه باعث از دست رفتن آب بدن مي شوند، مانند غذاهاي شور بپرهيزيد. *غذاهاي تند و ادويه دار بسيار كم مصرف كنيد، زيرا اينگونه غذاها باعث حركت اسيد معده به مري و گلو مي شوند. *از مصرف مواد غذايي خلط آور مثل محصولات لبني، بخصوص در ساعات قبل از خواندن پرهيز كنيد. *مصرف زياد حبوبات، ميوه جات و سبزي ها را در برنامه غذايي خود منظور كنيد. اين مواد غذايي علاوه بر اينكه محتوي ويتامين A، E و C هستند، همچنين غشاي مخاطي گلو را پايدار نگه مي دارند. *مصرف برخي داروها ممكن است صدا را بطور دائم خراب كند، بويژه هورمونهاي مردانه، مثل آن هورمونهايي كه براي درمان سرطان رحم يا تعديل جنسي پس از يائسگي به زنان تجويز مي شوند. مشكلات مشابهي در مورد استروئيدهاي آنابوليك، كه آن هم از هورمون هاي مردانه است، و بطور غير مجاز توسط ورزشكاران پرورش اندام استفاده مي شود، وجود دارد. *داروهاي ضد حساسيت باعث خشكي، افزايش گلو صاف كردن و سوزش، و اغلب افزايش گرفتگي گلو مي شوند. *آسپيرين باعث خونريزي تارهاي صوتي مي شود، زيرا حاوي مواد ضد انعقاد خون است كه براي بيماران عروقي تجويز مي شود. *داروهاي استنشاقي كه براي تنگي نفس و آسم استفاده مي شوند، اغلب باعث التهاب حنجره مي شوند. بسياري از داروهاي عصبي، رواني و تنفسي، روي صدا تاثير مي گذارند. *مصرف مقدار فراوان ميوه و سبزي تازه حدود پنج وعده در روز بسيار مناسب است. *خوشحال بودن و انرژي رواني مثبت قبل از خواندن موثر است. *استفاده از ويتامين C – براي اثر بخشي بهينه همراه با كلسيم و منيزيم، استفاده از روي(سولفات روي) يا نمك اسيد گلوكونيك روي و نيز استفاده از ويتامين A- كه اكثراً مشتق شده از روغن طبيعي ماهي است براي حنجره مفيد هستند. *پس از فعاليتهاي بدني، خود را گرم نگاه داريد و با بدن عرق كرده، در معرض هواي آزاد قرار نگيريد. *اگر با شخص سرما خورده در تماس بوديد، دستان خود را با صابون شسته و نيز بخور كنيد تا بيماري به شما سرايت نكند. *تا پنج روز پس از ظهور بيماري، ويتامين C مصرف كنيد. *خوب بخوريد، به قدر كافي استراحت كنيد و شاد باشيد. *به هنگام سرماخوردگي استراحت زياد، مصرف فراوان مايعات و قرقره كردن آب نمك ولرم، به بهبود علائم كمك ميكند. *تنها در مواردي كه به دنبال عفونت ويروسي، عفونت باكتريايي نيز بروز ميكند، آنتيبيوتيكها مفيد واقع ميشوند. *براي عملكرد بهتر سيستم ايمني، بدن بايد مواد مغذي حياتي را دريافت كند. *دخانيات استعمال نكنيد و در معرض دود استعمال ديگران نيز قرار نگيريد. استعمال دخانيات نه تنها باعث سوزش و خارش مزمن مي شود، بلكه علاوه بر آن مي تواند باعث دگرگوني بافت سلولي تارهاي صوتي گردد. شكل سلولهاي مخاطي تغيير مي كند و به چيزي بسيار متفاوت از سلولهاي طبيعي تبديل مي شوند كه به آنها سرطان حنجره مي گويند. *بهترين تكنيكهاي تنفسي را براي آواز خواندن يا صحبت كردن به كار ببريد. بسيار مهم است كه صداي خود را با نفسي عميق از ديافراگم تقويت كنيد. صحبت كردن از طريق گلو و بدون پشتيباني توسط نفس، فشار شديدي به صدا وارد مي آورد. *در هنگام توليد صوت، فشار را بر روي عضلات بزرگ شكم متمركز كنيد، نه روي عضلات كوچك گلو. *به جاي اينكه روي مقدار هوايي كه مي توانيد به داخل ريه ها بكشيد اهميت بدهيد، بايد به چگونگي بيرون دادن هوا اهميت قائل شويد. *تمركز صدا بايد به سمت بيرون باشد، نه در فضاي بيني يا گلو. ته گلوي خود را باز كنيد صريحاً صدا را بيرون بدهيد. و بهترين نوع صدا زماني است كه شما صداي خارج شده را در برخورد با سقف دهان خود احساس كنيد. *برخي از حنجره ها نسبت به مواد خمير دندان حساس هستند، لذا اينگونه افراد قبل از اجرا در صورت نياز به مسواك زدن، بدون خميردندان اينكار را انجام دهند. *در محل سكونت خود از مرطوب كننده هوا استفاده كنيد. اين امر بخصوص در زمستان يا مناطق خشك اهميت بسياري دارد. رطوبت مطلوب سي درصد است. *ورزش باعث افزايش استقامت و قدرت عضلات شده و به تنفس و حالت بدني بهتر كمك مي كند. *اقامت در محيط هاي آلوده، كهنه و سربسته، به دليل وجود گرد و غبار و آلرژيها، موجب اختلال در امر بهداشت راههاي هوايي مي شود. *استنشاق آلاينده هاي محيطي و شغلي و از همه مهمتر استعمال دخانيات(چه به صورت مستقيم و چه به صورت غير مستقيم يعني در معرض دود آنها قرار گرفتن) در درازمدت نيز موجب تغييرات بافتي جدي در راه هاي هوايي منجمله طنابهاي صوتي مي گردند. *قرار داشتن صدا در معرض تحريك كننده هاي محيطي، يك عامل شناخته شده در كاركرد بد صدا است. دود، خشكي، آلودگي ها و ذرات آلرژي زا ممكن است باعث گرفتگي صدا، گلو صاف كردن هاي پي در پي و خستگي صدا شوند. *هنگام خواندن، تنفس از راه بيني به جاي دهان، باعث ورود هواي گرم، مرطوب و تصفيه هوا مي شود. *ميزان تمرينات نبايد بيش از حد باشد. درس هاي كمتر و حرف زدنهاي كمتر، از فشار آوردن به صدا و خشدار نمودن آن جلوگيري مي كنند. *تمرينات خود را قدم به قدم پيش ببريد. *بين فواصل اجرا استراحت كنيد. خصوصا اگر زياد با حنجره خود كار كرده ايد خواب تجويز مناسبي ست. براي افرادي كه تمرينات سنگين دارند خواب موثر ولي براي افرادي كه تمرين كمي دارند خواب باعث افت بيشتر صداي آنها مي شود. لذا در صورت تمرين نداشتن بهتر است چند ساعت قبل از اجرا بيدار ماند تا لااقل حنجره با حرف زدن كمي گرم شود. *از توليد صداهاي عجيب و غريب و همچنين گلو صاف كردن هاي بيش از حد خودداري كنيد. *در هنگام صحبت كردن شدت صوت را پايين نگاه داريد و اگر احساس مي كنيد گلويتان خشك، خسته، و يا گرفته است، از صحبت كردن دست بكشيد. *از صحبت كردن و آواز خواندن در محيط هاي پر سر و صدا خودداري كنيد تا زياد به حنجره شما فشار وارد نشود. صحبت كردن هاي طولاني مدت و در دراز مدت مي تواند زمينه ساز ايجاد آسيب هاي جدي در طنابهاي صوتي و تغيير صداي فرد شود. *وقتي از حنجره استفاده نمي كنيد، به آن استراحت بدهيد. *از صداي خود بيش از اندازه كار نكشيد. در هنگام گرفتگي صدا از خواندن و صحبت كردن بپرهيزيد. *هنگام صحبت با تلفن، گوشي تلفن را با گردن بين سر و شانه نگه نداريد، زيرا اينكار باعث فشار و كشيدگي عضلات گردن مي گردد. *در فصل سرما بهترين اقدام براي سلامتي حنجره، گرم نگه داشتن آن است. *در فصل سرما هر شب از چند قطره محلول دهان شويه پرسيكا به همراه مقدار كمي آب جهت رفع انواع ويروسها و باكتريهاي مخرب كه احتمال سرايت آنها در روز وجود داشته استفاده كنيد. خصوصا زماني كه احساس مي كنيد به گلو درد مي خواهيد مبتلا شويد. در اين شرايط مي توانيد از آبگرم و آبليمواستفاده كنيد. *اگر به غرغره كردن نياز داريد، از محلول آب نمك استفاده كنيد. *از دهان شويه هاي خوشبو كننده دهان و مواردي كه حاوي الكل يا محرك هاي شيميايي هستند اجتناب كنيد. بوي بد دهان ممكن است دلايلي داشته باشد كه اين خوشبو كننده ها نمي توانند آنها را مداوا كنند. اين دلايل ممكن است عفونت جزئي در بيني، سينوزيت، لوزه، لثه، يا ريه ها بوده و يا ممكن است بدليل برگشت اسيد معده به مري و گلو باشد. *برخي درمان هاي دارويي مي تواند از طريق خشك كردن غشاي مخاطي تارهاي صوتي، يا توليد رطوبت زياد در اين تارها، روي صدا تاثير بگذارد. برخي داروها نيز باعث گرفتگي صدا بدليل عفونت هاي تخميري مي شوند. از اين قبيل داروها مي توان از داروهاي ضد افسردگي، قرص هاي ضد بارداري، داروهاي آلرژي و آسم، داروهاي ادرار آور، داروهاي ضد فشارخون و داروهاي ضد احتقانهاي بيني نام برد كه همگي مي توانند باعث تغليظ ترشحات بدن گردند. در اين حالت ممكن است بيمار در حين صحبت كردن، مجبور به استفاده نامناسب و توأم با فشار از حنجره شود كه در صورت تكرار قادر به ايجاد ضايعات ماندگار روي طنابهاي صوتي است. *از گلو صاف كردن هاي پي در پي، جيغ زدن و فرياد كشيدن و تقليدهاي نامناسب صوتي اجتناب كنيد. *قبل از اجرا يا تمرين سخت، صداي خود را با 10- 5 دقيقه تحريرهاي نرم گلويي با دهان بسته، گرم كنيد. منابع اصلي طبيعي تامينكننده ويتامينها خصوصا ويتامين ث كه در درمان سرماخوردگي موثرند: *پرتقال، گريپ فروت، انواع توت، فلفل دلمهاي، توت فرنگي، سيب زميني و سبزيجات برگ سبز از قبيل انواع كلم. (دريافت زياد و منظم ويتامين ث به كاهش بروز، شدت و طول مدت سرماخوردگي كمك ميكند) *غلات سبوسدار و حبوبات، منابع غذايي خوب يكي از ويتامينهاي گروه ب به نام پانتوتنيك اسيد هستند. (كمبود پانتوتنيك اسيد، سبب بروز عفونتهاي مكرر دستگاه تنفسي فوقاني ميشود) *سير، داراي آهن، روي و آليسين است كه سبب تقويت سيستم ايمني و كمك به كاهش خطر عفونتهاي ويروسي ميشود. *ماهي قباد، قزلآلا، ساردين و ماهيهاي روغني غني از اسيدهاي چرب امگا 3 هستند. همچنين تخم كتان، دانه كدو حلوايي و روغن شاهدانه نيز از ديگر منابع خوب امگا 3 هستند. *دانه كنجد، تخمه كدو حلوايي و آفتابگردان منابع غني اسيدهاي چرب امگا 6 هستند. اين اسيدهاي چرب در مبارزه عليه عفونتهاي سرماخوردگي به سلولهاي دستگاه تنفسي كمك ميكنند. *جگر، كره و تخممرغ منابع ويتامين آ هستند. هويج، انبه، سيبزميني، زردآلو، كدو حلوايي و سبزيجات سبز تيره نيز تامينكننده بتاكاروتن هستند كه در بدن به ويتامين آ تبديل ميشوند. عفونتهاي مكرر تنفسي در كودكان با كاهش ذخاير ويتامين آ مرتبط است. *مرغ، گوشت قرمز بدون چربي، لبنيات و مخلوطي از حبوبات مغزها، دانهها و غلات سبوسدار، تامين كننده پروتئين هستند. كمبود دريافت پروتئين خطر ابتلا به عفونت را افزايش ميدهد. *گوشت، شير، غلات و حبوبات تامين كننده ويتامينهاي بـ6 و پانتوتنيك اسيد هستند كه براي تامين سلامتي سيستم ايمني از اهميت بسياري برخوردارند. *غلات، نان و عصاره مخمر، تامين كننده اسيدفوليك هستند كه براي سلامتي و تقويت سيستم ايمني ضروري است. به علاوه چغندر، لوبيا چشم بلبلي و انواع كلم منابع خوب فولات (فرم طبيعي اسيد فوليك) هستند. *انواع صدف، گوشتهاي قرمز بدون چربي و غلات سبوسدار حاوي روي هستند. روي يك ماده معدني مورد نياز براي سيستم ايمني است.
احتمالا با توصيه خواندن در فضاي باز روبرو شده ايد. يا اينكه به شما توصيه شده كه در اتاقي تمرين داشته باشيد كه حتي ديوارهاي آن هم از موكت و پرده و پارچه باشد. اما اگر مشتاق طنين صدا هستيد به ياد داشته باشيد كه خواندن در فضاي باز يا در مكانهايي كه چنين ويژگيهايي را براي شما ايجاد مي كند باعث باز شدن صدا مي شود اما طنين صدا را كاهش مي دهد. شما چطور مي توانيد هم در فضاي باز تمرين كنيد هم موجهای زیبایی را در صوت خود ایجاد كنيد؟ بلكه انسان در فضاي باز، رغبت حتي تمرين ريزه كاري هاي صوت را هم ندارد. وقتي در فضاي باز تمرين مي كنيد مجبوريد كلمات را با فشار پرتاب كنید كه در اينصورت انعطاف صدا و نوسانهای آن از بین میرود، صدا حالتی یكنواخت تولید میكند، گفتار حالت آواهاي حماسي مییابد. تنش در گردن بوجود مي آيد و به حنجره ضربه مخرب وارد می گردد. پس مكاني براي تمرين مناسب است كه مقداركمي(كم) موجب پيچيدن صدا در فضاي آن محيط شود. تقريبا حسينيه هاي بزرگ يا مساجد ساخت جديد كه داراي سالنها و سقف بلند هستند معمولا مناسب است. اما اين توصيه را هم بطور كامل رد نمي كنيم كه در فضاي باز تمرين نشود، بلكه براي افرادي كه صداي خفه اي دارند يا بقول معروف صداشون در نمياد، به مقداري معين تمرين در فضاي باز لازم است. مثلا هفته اي يكی دوبار براي باز شدن صدا و افزايش توان و قدرت صدا مي توان اينكار را انجام داد. برای افزايش طنين و تمرين جهت ايجاد موجهاي صوتي پيشنهاد مي شود كه موسقي پاپ مثلا از استاد بنان را كه اغلب افراد با آن آشنايي دارند به ذهن بياوريد و نزديكترين طنين هاي صوتي را در قرائت قاري مرجع تقليد خود پيدا كنيد و روي آن طنين تمرين نماييد. يا آهنگ موسقي پاپ را روي كلمات عربي مد دار انتقال دهيد ولي با لحن عربي همان طنين را اجرا كنيد. مثلا كلمه "ضرآء" "سرآء" و... را با لحن عربي اما با تن صداي پرحجم(كه از ويژگيهاي موسقي پاپ است) شروع به خواندن كنيد و علامت مد را در این كلمات با آهنگ موج دار بكشيد. برخي قاريان براي افزايش قدرت صداي خود از ابتهال در تمرينهاي خود استفاده مي كنند. شما نيز مي توانيد ابتهالهايي را كه داراي طنينهاي موجدار است انتخاب و با آن تمرين طنين صوت داشته باشيد.
علوم قرآنی (آنچه یک قاری قرآن باید بداند) خلاصه اطلاعات مفيد قرآني از حدود ۱۴۰ منبع در خصوص اعجاز و نزول قرآن، نخستين و آخرين آيات و سوره هاي نازل شده، ويژگيهاي سوره ها، كتابت قرآن، جمع آوري قرآن، نگارش قرآن، اعراب و اعجام، مراحل قرائت و ... لطفاً براي ادامه مطلب اينجا كليك كنيد... .
دريافت كتاب الكترونيكي قرآن كريم با ترجمه فارسي و انگليسي
دانلود تلاوت قرآن
دانلود گلچين تلاوتهاي بسیار زیبای صوتي از استاد محمود شحات انور(۱۰۰۰ قطعه دانلود mp3) دانلود در ادامه مطلب... لطفاً براي ادامه مطلب اينجا كليك كنيد... .
|